بود . « 1 » پس از قريش كه در مرتبهء نخست تمدّن و نفوذ قرار داشت ، اوس و خزرج در منطقه حجاز رتبه دوم را در اختيار خود داشت . بنابراين طبيعى بود كه يهوديان عموما و تا حدودى نصارا سيطرهء فكرى شايانى بر مردم عرب داشته باشند . چنان كه مردم عرب نيز به آنان چون شاگرد به معلم مىنگريستند . راز حافظهء قوى عرب در امى بودن او نهفته است و به همان اندازه كه در دوره‌هاى متأخر به كتابت روى آورد ، به تدريج از قدرت حافظه‌اش كاسته شد . اسلام اهميت ويژه‌اى به مبارزه با بيسوادى داده است . چنان كه در غزوهء بدر ، پيامبر اكرم ( ص ) آموزش خواندن و نوشتن به ده كودك مسلمان را فديهء آزادى برخى از اسيران قرار داد . 6 . ويژگىها و خصوصيات عرب عرب پيش از اسلام برخى صفات متمايز داشت كه هرچند در مقابل صفات و عادات پست و زشت خيلى اندك بود ، امّا باعث شد كه همواره از سوى ملّت‌هاى ديگر ستايش شود . از جمله صفات پسنديدهء عرب مىتوان به نمونه‌هاى زير اشاره كرد ؛ أ . مهمان‌دارى و بخشندگى اين تنها مسأله‌اى بود كه ابو سفيان در درستى دين خود بدان استدلال كرد . او به كعب بن اشرف گفت : آيا دين ما نزد خداوند دوست‌داشتنىتر است يا دين محمّد و ياران او ؟ به نظر تو ، كدام يك به حق نزديك‌تر است ؟ ما شتران برجسته كوهان اطعام مىكنيم و به جاى آب ، شير مىدهيم و تا باد مىوزد ، غذا مىدهيم .

--> ( 1 ) . الشعر و الشعراء ، 334 .